A nihna takah chuan, ni sarihna hi Isuan he leia a awm laia a serh ni ngei, kar tin Sabbath anga a serh ni kha (Luka 4:16 en la) a ni tih kan chiang thei a. Kar tina ni hrang hrang chhiar danah hian buaina a awm ngai rêng rêng lo va. Ni chhiar dan chungchang mi ṭhenkhatin an zawhna chhante lo en ila.
Kum 1582 hma lamah kha chuan, Julian calendar hmangin khawvêl ni chhiar a ni a, chu chu kum BC 46-a hman ṭantirtu, Roman Emperor Julius Caesar hming cháwia sak a ni. Lei hian ni a hel nân ni 365 ½ a a ngai a ni tih hi Julian calendar-ah chhût chhuah a ni tawh a. Nimahsela, a tak takah chuan leiin ni a hel chhung hi chu aia minit 11 vêlin a tlèm zâwk. Chûng minit 11 belhkhawm kum 1852 thlenga chhut chuan calendar chu kan solar system nên ni 10 zetin a inmil lo a ni.
Kum 1582, October ni 4 khân, Pope Gregory XIII-in papal pull calendar thar a rawt chhuak a – vawiin thlenga kan hman hi a ni a, chu chu Gregorian calendar tih sawi a lo ni ta a ni. Khawvêl ram hrang hrangten Gregorian calendar-ah an thlâk chhoh tak zêl angin; ni tam tak chu ‘hloh’ a ni a, chu chuan an calendar chu solar system nên a lo inmil ta hret hret a. Ram pakhatin calendar thlâk tura a nghah rei poh leh ni tam zâwk chu dah bo a ni dâwn tihna a ni. European ram tam zâwk chuan, an thlâk a; mahse, ni 10 lai an hloh a ni. Entir nân: Nilaithawhtan October ni 4, 1852 chuan Zirtawp ni 15, October, 1852 chu rawn ni chhunzawm nghâl tur a ni – October ni 5 ni lovin. (United States chuan kum 1752-ah a thlâk a, ni 11 a bo va. Turkey hi thlâk hnuhnung ber ram a ni a, kum 1927 khân a rawn zuang dawrh mai a; tichuan, ni 13 a hloh ve thung a ni).
Gregorian calendar an thlâkna avânga ram pakhatin ni tam tak hloh mah sela, kar tina ni kal dân phung hi pakhat te mah nghawng a nei lo a ni. Nilaithawhtanin Zirtâwp a zui a; chutiang zêlin, Zirtâwpin Inrinni a chhunzawm lehnghâl a. Tin, a ni sarihna pawh a la ngai rêng a ni.
Tin, kar tina kan ni kalphung hi thla leh Solar system-a innghat a nih loh avângin, Saturday (Mizoten Inrinni kan tih hi) ni Pathian chibai bûk nâna serha kan chawlh hian, Siamtu ngei chawlhna ni ngeiah kan chawl a ni tih ringhlel hauh lovin kan pawm thei a ni. He ni vékah hian Evi leh Adama te pawh an chawl a; thlalêrah Israel fate pawh khân an serh a; tin, Isua leh apostol-te pawh kha Pathian chibai bûkin he a ni sarih ni ngeiah hian a chawl a ni.


Leave a Reply